این مقاله برای سایت (iranliberal.com) نوشته شده است و نقل آن با ذکر مأخذ آزاد است
تصویری که بسیاری از کشمکش بر سر لائیسیته در ذهن دارند از این قرار است که در یک سو حکومتی داریم که بین مذهب و سیاست جدایی قائل نیست و از سوی دیگر عده ای (کم یا پرشمار) که میخواهند در مقابله با حکومت، این جدایی را برقرار سازند. از این دیدگاه جدایی صورت پروژه ای را دارد با عده ای طرفدار و عده ای مخالف و تحققش هم تابع برد و باخت در نبرد بین این دوست.
عمیق اندیشیدن، با این آغاز میشود که انسان، ناگهان در زیر آنچه تاکنون، حقیقت گرفته، دروغ می یابد، و درزیر آنچه تا کنون، درست انگاشته، اشتباه می یابد، و درزیر آنچه تا کنون، عدل پنداشته، ظلم می یابد. ولی بسیاری از مردمان، به محض اینکه درزیر حقیقتشان، نگاهشان به دروغ افتاد، و درزیر درستی هایشان، نگاهشان به اشتباه افتاد، و درزیر عدلشان، نگاهشان، به ظلم افتاد، چشمشان را بلافاصله می بندند، و به کلی دست از عمیق اندیشیدن برمیدارند، و از آن پس، دشمن همه عمیق اندیشان در اجتماع میشوند، چون متوجه خطر عمیق اندیشی در اجتماع میشوند.
سهشنبه ۲۳ اسفند ۱۳۹۰ – 13 مارس 2012
hbzadeh@btinternet.com
سال گذشته وقتی شورای حقوق بشر سازمان ملل تعیین یک گزارشگر ویژه برای حقوق بشر در ایران را به تصویب رساند این سؤال مطرح شده بود که این گزارشگر چه کسی میتواند باشد. اعضای شورا با تبلیغات رژیم جمهوری اسلامی آشنا بودند که از یک سو کشورهای غربی را به غرضورزی و دشمنی با ایران متهم میکرد و از سوی دیگر با تکیه بر نسبیت فرهنگی و تقسیم مقوله جهانشمول حقوق بشر به دو مقوله «حقوق بشر اسلامی» و «حقوق بشر غربی» مدعی بود که غربیان نامسلمان نمیتوانند «حقوق بشر اسلامی» را درک کنند. از این رو، اعضای شورا به دنبال آن بودند که کسی را به این سمت برگزینند که کمترین واکنش منفی را از سوی رژیم ایران برانگیزد؛ و نتیجه این حساسیت، انتخاب احمد شهید بود.
احمد کسروی مثل یک تاریخ نگار زیست و به سان پیامبری از جهان رفت. او شهید ایران مدرن در راه عقلانیت بود. اما بر خلاف سقراط که شب آخرش را با مریدان و شاگردانش گذراند، آخرین دقایق عمر کسروی صرف مبارزه با دشمنان اسلامگرایش شد.
استاد فلسفه در دانشگاه تورنتو
بی بی سی – شنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۰
بحث در مورد احمد کسروی و آثارش همواره در میان روشنفکران ایران به برانگیختن تعصبات تند و هیجان زده موافقین و مخالفین افکارش انجامیده است.
در این میان شایعه ها و بد فهمی هایی که در بیش از نیم قرن گذشته در مورد کسروی در میان تحصیل کردگان ایران رواج پیدا کرده، سبب ستایش ها و انتقادهای تو خالی شده که بر پایه بررسی دقیق و جامع آثار او نیست.
بی بی سی، دوشنبه ۱۲ مارس ۳۰۱۲ – ۲۲ اسفند ۱۳۹۰
احمد کسروی کشته روحانیت است. فقیهان نامداری در نجف و مشهد و قم آرزو و طرح قتل او را در ذهن پروردند. سرانجام سیدمجتبی میرلوحی، معروف به نواب صفوی، جوان آتشین مزاج عوامی را برانگیختند تا او را بکشد. قتل کسروی، قتل جریان نقد تاریخی مذهب و روحانیت در آن دوره است.
آنانکه که برضد «اندیشیدن آزاد ومستقل فردی» هستند، میکوشند که « خودپرستی اُمـّتی» و «خودپرستی ملی» و« خودپرستی قومی وزبانی وحزبی»، و« خودپرستی طبقاتی» را جانشین اندیشیدن آزاد فردی بسازند، که آنرا بنام «خودپرستی فردی»، زشت میسازند وجرم میشمارند وبدترین گناه میدانند. این گونه خود پرستیها را، بنام خدا یا حقیقت ویا علم ، مقدس میسازند ، وبدان حقانیت مطلق میدهند. این تنگ بینی هاست که اهرم انقلابات خونین میگردد ، و آزادی واستقلال فردی را به نام خودپرستی ، ازبین میبرد، و تحریم میکند وجنایت میشمرد . درفرهنگ ایران ، خود پرستی فردی را « منی کردن » میخوانند، و برترین طغیان برضد خدا وحقیقت میشمارند، درحالیکه «منی کردن» که « منیدن» باشد، اندیشیدن انسان (= من= مانو) برای نگاهبانی جانست ، وبرضد قهروتهدید وکینه ورزیست . چنین منی با چنین منیدنی ، هیچگاه خودرا آلت دست این گونه خودپرستیها امتی وملی وقومی وطبقاتی و زبانی وحزبی نمیسازد . انقلاب برپایه این خودپرستیها، نابودسازی انسانیست که دراثر آزاد اندیشی ، بنیاد حقوق بشراست.
درسکولاریته، هرروزی،جشن است
درفرهنگ ایران
جشن، همیشه با« نوشدن » کاردارد
«چرا نوروز ،جشنی شد که انسان، دشمن خردِ جشن سازِِ خود شد »
روایت شاهنامه ازنوروز، روایتی ازموبدان زرتشتی در دوره ساسانیانست
معنای « سکولاریته» اینست که: زندگی در زمان ، جشن است. زندگی، خندیدن درزمانست.
VIEW AS HTML — VIEW AS WORD.DOC — VIEW AS PDF
see more on ghashn dar Iran: http://www.jamali.info/gashn
VIEW THIS ARTICLE AS WORD.DOC – VIEW THIS ARTICLE AS PDF
نه تنها متفکران ، درباره فلسفه حکومت اندیشیده اند ، بلکه درهرفرهنگی ، به ویژه درفرهنگ ایران، ملت نیز درباره « حکومت آرمانی خود » اندیشیده است . درفرهنگ زنخدائی- ارتائی ایران ، جمیشد یا ییما ، فرزند « ارتاخشتره = اردشیر» است، که یکی ازنامهای سیمرغ بوده است. جمشید، دراوستا « جمشید سریره » خوانده میشود ، و معمولا به « جمشید زیبا » ، برگردانیده میشود . ولی « سریره » صفت برجسته ونام ارتا ( اردیبهشت + ارتای فرورد= سیمرغ ) هست . جمشید سریره ، به معنای « جمشید، فرزند ارتا» هست .پس هرانسانی ، درخود، گوهر ارتائی یا سیمرغی را دارد . ارتا چه درنام « ارتاخوشتش= ارتای خوشه » و چه درنام « ارتافرورد ش » ، مجموعه جانهای انسانها درپیوندِ باهمست . با یاد آوری این نکته مهم درآغاز ، راه به شناخت اندیشه حکومتی ملت ایران گشوده میشود . چون درفرهنگ ایران ، « حکومتگری= شاهی = حاکمیت » که « خـشتره » باشد ، صفت یا فروزه برجستهِ « ارتا » هست ، ودراین راستا هست که خدای ایران ، سیمرغ ، « ارتا خشتره = اردشیر» نامیده میشود . البته درلغت نامه هائی که برپایه متون زرتشتی، فراهم آمده است وعلمی شمرده میشوند ، نمیتوان به آسانی ردپای این فرهنگ را یافت، چون یزدانشناسی زرتشتی کاملا برضد این اندیشه حکومتی بوده است ، برغم آنکه ازآن ، برای جا انداختن حکومت خود میان ایرانیان ، بهره بسیاربرده است .
از مـردم هُـشيار بجـو قصــهی تاريـخ
کين سابقه کی آمد و اين خاتمه تا کی؟
مولانا
اشاره:
انتشار مجلد چهارم کتاب «پژوهشگران معاصر ايران»(1) برای من فرصتی فراهم آورد تا پس از سال ها، بار ديگر خود را با زندگی و آثار احمد کسروی مشغول دارم. اين مجموعه ی ده جلد را هوشنگ اتحاد تأليف و تدوين نموده و مؤسسه انتشاراتی «فرهنگ معاصر» تاکنون پنج جلد از آن را منتشر کرده است.
« سوروعروسی وشادی » ، جامه ایست که خدا برای وجود ما بریده و دوخته است . به عبارت دیگر، غایتِ گوهری ِ زندگی درگیتی ، جشن عروسی انسان ، یا انبازی وآمیزش او ، با طبیعت وانسانها وخدا و معنا وگوهرچیزها درزمانست . این شناخت و مهرورزی وکشش ِبدان ، ازکجا آمده است ؟ این سراندیشه ایست که درفرهنگ ایران ، در«جشن چهارشنبه سوری» به خود ، شکل داده است ، ولی دراثرمبارزاتی شدید ودرازمدت ، که با این « غایت » ، معنا ومحتوای آن شده ، این پیوند میان جشن چهارشنبه سوری، وغایت زندگی درگیتی ، فراموش ساخته شده است ، ولی خود ِ آئین ِظاهری جشن ، ازملت ، نگاهداشته شده است . امروزه ، رویکرد به سکولاریته یا « زندگانی زمانی » ، آتشی است که از زیرخاکستر هزاره ها ، ازهمین جشن وازجشنهای دیگر ایران ، باز افروخته وشعله ور میشود .
یکی ازبزرگترین کشفیات من ، اصل سه تایکتائی است که بنیادفرهنگ زنخدائی درایران و درفرهنگهای مصریونان وسومروآسوروبابل و هند (سانسکریت) میباشد ، وتاکنون پژوهشگران دراین فرهنگها بدان دست نیافته اند . من ، چهره های گوناگون آنرا درفرهنگ ایران، دربررسیهایم گسترده ام . شناخت این اصل، به ویژه برای شناخت دو واژه « خشتری» و« خشتره » ضروریست . «خـشتری » دراوستا، به معنای« زن » است ، وعربها به ماه درتقویم، « شهر» میگویند که همین « خشتره » است . ماه درفرهنگ ایران ، بنا بربندهش، مرکب از« سه ایزد » هست . این دوواژه نیزمرکب از« خشه+ تره » یا « خشه+ تری» هستند . و « تره وتری » هردو به معنای سه هستند . هزوارش واژه « thris»،سه تا دراوستا، « سریش= آنچه به هم میچسباند» هست. «خشه»، به معنای « نای» است وخشتری وخشتره ، به معنای « سه نای» است که همان « نای » میباشد. نای با زن وزهدان ، اینهمانی داده میشد . چنانچه نام زن دراوستا « naairi» است که مرکب از« iri+ naai» است که به معنای « سه نای = نای » است . ساختارنای ، که دوبخش را یک « گره » به هم می پیوندد ، پیکریابی اصل سه تایکتائیست . این بیان مِهر( میتره = میت + تـره ) است که اصل آفرینندگیست . ازاین روخدای ایران « نای به = وای به » خوانده میشد . « نای به » ، همان سیمرغ است که دراصل « سئنا مورو= مرغ سه نای = مرغ نای » خوانده میشد . «وای » ، « آ- وای » این نای بود که بادنیکو خوانده میشود و عنصراولیه کل هستی شمرده میشود. « وای» ، درسانسکریت ، « دوای » ، دوتای به هم چسبیده است که همان اصل سه تا یکتائیست. « وای» دربندهش ، اصل پیوند شمرده میشود. اینست که شاهان ایران ، خود را خشتره (خشه+ تره= سه نای= سئنا= سین »، یعنی « سیمرغ » مینامیدند و خودرا با سیمرغ، خدای ایران، اینهمانی میدادند.
بیانیهی كانون نویسندگان ایران: «گریه نكن خواهرم. در خانهات درختی خواهد رویید و درختهایی در شهرت و بسیار درختان در سرزمینات. و باد پیغام هر درختی را به درخت دیگر خواهد رسانید و درختها از باد خواهند پرسید: در راه كه میآمدی سحر را ندیدی!» / كانون نویسندگان ایران درگذشت سیمین دانشور را به خانوادهی او، اعضای كانون و جامعهی فرهنگی مستقل كشور تسلیت میگوید و در مراسم بزرگداشت او در كنار خانواده و یارانش خواهد بود.
در فرهنگ ایران، چه پدیده ای «مقدس» است؟ معمولا واژه «سپنتا» به «مقدس» برگردانیده میشود. ولی «سپنتا» در اصل به معنای «افـزاینده = درآلمانی vermehrend» است. «افزائیدن» و «افزودن»، تنها به معنای خشک وخالی زیادکردن نیست، بلکه«af-zaayitan» به معنای «بیش زائیدن» یا «جانفزائی» است. زن، درزائیدن، جان می بخشد. این جانبخشی و جان پروری درگستره پهنای معنایش هست که «مقدس» شمرده میشود. کارواندیشه و گفتاری مقدس است که جانهای انسانی را بدون تبعیض بپرورد وشاد کند وآزادی برای رویندگی وبالندگی بدهد. و هرچه وهرکه، جان انسانی را بیازارد و ازشادی وگسترش، محروم سازد و جان انسانی را بگیرد و عذ اب بدهد، برضد «قداست» برخاسته است و فاقـد هرگونه قداستی است.
مشکلی که جریان چپ مذهبی و روشنفکران و نواندیشان دینی دارند و موجب شده در جامعهی ایران هم پایگاهی مستحکم پیدا نکنند بی توجهی تام و تمام آنان به رنجهایی است که آدمیان عادی می کشند. هر وقت به آنها می گفتند “مردم کوچه و خیابان از بسیج و انصار به خاطر یک تار مو یا یک کاست موسیقی یا یک بطری شراب کتک و شلاق می خورند یا گزینشها مردم را تحقیر می کنند” پاسخ این بود که “اینها مسائل اصلی نیست” و البته هیچ وقت حقوق شهروندان عادی مسئلهی آنها نبود. فساد و سوء استفاده از قدرت هم هیچگاه اولویت آنها نبود. نظامیگرایان از بی توجهی آنها به رنجهای اقتصادی مردم بهره گرفتند و وعده دادند که پول نفت را سر سفرهی آنها می آورند که نیاوردند. آنها نیز شبیه به همپیمانان کارگزارشان به توزیع رانت و امتیاز می پرداختند و از منابع کشور در دورهای که در قدرت بودند بهره می گرفتند.