پاره اندیشی

زندگی ِهـمیشه تازه
خیام وعـروسـش
چرا ایرانیان،درخدایشان که زمین میشد،
عروس خودرامی یافتند ؟
چرا« آفتابِ سپیده دم »،عروس است؟

« عـروس » ، آرمانِ
« تازه شدن ِهمیشگی زندگی درگیتی»
بوده است

گفتم به عروس دهر: کابین توچیست ؟
گفتا : دل خرّم تو ، کابین من است
عمرخیام

درفرهنگ ایران ، انسان ، خواهان « تازگی همیشه درزندگی درگیتی » هست ، واین عشق به « همیشه تازه شدن »، هزاره ها گرانیگاه تفکردرایران باقی میماند . حتا درآنچه نیز تکرارمیشود وروزمره است ، میخواهند همیشه تازگی را بیابند . همه چیزها ، میتوانند، تازه بشوند . این چیست که زندگی دراین گیتی را همشه ازنو تازه میکند ؟ امروزه ، آرمان «نو بودن» و« پیشرفت » ، جانشین این آرمان « تازه شدن همیشگی درگیتی » شده است .  برای شناخت این پدیده ، خوبست مفاهیمی که پدیده متضاد تازگی را بیان میکنند ، بشناسیم . انسان ، ازچیزی که « سیرویا ملول شد» ، آنچیز، تازگیش را از دست داده است .  درتعریفات جرجانی در باره « ملول » میآید که ملول « فتوریست که ازکثرت پرداختن به چیزی عارض گردد و موجب شود که انسان خسته ومانده گردد و ازآن روبرتابد » .  مثلا حافظ ازاینکه مجبوراست همیشه پنهانی ، باده بخورد ، ملول است . باده که درفرهنگ ایران، اززمره « آبهاوشیرابه ها » است ، گوهرش تروتازه کننده است . چگونه میتوان شاد وخرّم وسبز شد ، ولی این شادی وخرّمی وسبزی را پوشانید ؟ پس حافظ باید این تری وتازگی را که باده دراوپدید میآورد،همیشه سرکوب کندواین برضد گوهر راستی در زندگیست .

زباده خوردن پنهان ، ملول شد حافظ
به بانگ بربط ونی ، رازش آشکار کنم

سعدی میداند که محبوبه اش ( خدا ) ، همیشه همه مصاحبانش را تازه میکند ، ازاین رو همه نیز میخواهند با اوهمحبت باشند ولی اگراو، ملول بشود ، و تازگی را از دست بدهد ، میروند ومصاحبی دیگر میجویند.

... ادامه

منوچهرجمالی

خـرد درپـرتـگـاه

خـرد درپـرتـگـاه
(7)

فرانک،زنی که ضحاک راسرنگون کرد(3)
فرانک ،وانقلابِ اودربینـش
فرانک، مادرفریدون ، برای
دگرگونه ساختن ِ« بینش ضحاکی» برمیخیزد
........................................
«حکمت الله» و« بینش ضحاک » ،
از« ذوق، یاچششِ عذاب دادن» میرویند
.................
انقلاب دربینش،با انقلاب درچشش،آغازمیشود
…………………..

گربرفلکم دسـت بُـدی چون یـزدان
برداشتمی ، من این فلک را زمیان
ازنــو ،........... فلکی دگر، چنان ساختمی
کآزاده ، به کام دل رسیدی ، آسان – خیام

« به کام رسیدن وکام بردن و کامکاری » ، مسئله «چشیدن ومزیدن »است ، وازچشیدن ومزیدن  است که درفرهنگ ایران ، « بینش بنیادی » ، پیدایش می یافته است . بینش بنیادی، بینشی است که واقعیت داده میشود ، کاربند است .

فرانک ، درشاهنامه ، میداند که ضحاک ، دراثرتغییرچشش هست که تغییر بینش داده است .  ضحاک درعذاب دادن وکشتن و« ارّه کردن انسانها به دونیمه هست که کام می برد ، چون دردی را که دیگری میچشد، شادی میشود که او میتواند بچشد . تا دیگری درد نبرد و شکنجه نشود ، او نمیتواند شاد بشود.  بینش ضحاک ، بینشی است که از« چشش شیره گیاه » به « چشش گوشت، در دریدن جانها ازهمدیگر » دگرگون شده است . این تغییرچشش ، علت تغییر بینش وتغییر شیوه حکومتگری گردیده است . قدرت او برپایه این بینش قرارداردکه تا دیگری ، درد را نچشد، او نمیتواند شادی ازقدرت خود را بچشد . هنگامی که مردمان از آزاراو، درد میبرند ، او کام میبرد . درد وعذاب دیگران ، تبدیل به « شادی در بینش قدرت وحکومت  » او میشود . اینست که تا مردمان ، عذاب های اورا دربُن وجودشان نچشند ، او نمیتواند ، قدرت و سلطه خود را بردیگران  بچشد وازآن کام ببرد . شادی دیگران از زندگی ، بینش اورا ازقدرت به هم میزند .  اینست که درقرآن نیز واژه « ذوق » ، فقط در«اظهارغضب الله » بکار برده میشود . تا کفار، عذاب الله را نچشند ، الله ، نمیتواند  قدرت وقهاریت وسلطه خود را بچشد . درحالیکه درفرهنگ ایران ، ذوق هرگز دراین رابطه بکار برده نمیشود و همیشه با عشق مستی وصال کار دارد :

عشق ، آدمیت است ، گر این ذوق درتو نیست
همشرکتی ، به خوردن وخفتن ، دواب را
اشتر به شعر عرب ، درحالت است وطرب
گر « ذوق » نیست توردا ، کژ طبع جانوری ( سعدی)
ذوقی چنان ندارد ، بی دوست ، زندگانی
دودم به سر برآمد ، زین آتش نهانی ( سعدی )

» » ... ادامه

بیائید باهم این بیانیه را امضاءکنیم

درفرهنگ اصیل ایران ، جان وخرد انسان، مقدس هستند و هیچ قدرتی حق ندارد آنهارا بیازارد . اگر خداهم چنین امری بکند ، اهریمن است و به خدائی پذیرفته نمیشود . با طرح « قداست جان وخرد انسانی » درایران ، رژیم اسلامی ،سرنگون ساخته میشود ، و قدرت آخوندی ، درآینده به کلی ازبین میرود . آنها دیگر نمیتوانند فتوای جهاد وقتل و ... بدهند، و قدرت خود را از دست میدهند . این یک اقدام برجسته تاریخی است . دوستان بیائید ،بیانیه ای با این اصل، به عنوان « برترین اصل قانون اساسی ِ» آینده ایران ، بنویسیم وپیشقدم شده آنرا امضاء کنیم ، تا بزرگترین انقلاب مردمی را درایران راه بیندازیم

دوستان گرامی که دراین انجمن بیاد زاد روز بزرگمرد ایران دکترمحمد مصدق گرد آمده اید ، به همه شادباش میگویم و پیروزی وبهروزی همه را خواهانم

با مصدق ، تنها یک جنبش سیاسی درایران روی نداد . اگرچه ، جنبش او، به عنوان یک جنبش سیاسی ، آغازشد  . ولی جنبش مصدق ، سراسرگستره های زندگی اجتماعی وفکری واخلاقی ایران فراگرفت و سخت تکان داد و همه را تا ژرفای وجودشان برانگیخت .

اینست که مطالعه جنبش مصدق ، ازدیدگاههای سیاسی واقتصادی ، ازهمان بُن، گرفتار تنگی دید واشتباه میگردد . آنچه را مصدق درژرفای روان ایرانیان انگیخت ، بیش ازاقدامات محدود تاریخی او بود .

اینست که آنچه درسیرتاریخ رویداد، برآیندهای فراسوی تاریخ را داشت ودارد وخواهد داشت . بانگ آزادیخواهی واستقلال ودلیری و استواری و سرخم نکردن او ، مرا که درعنفوان جوانی بودم ، سخت برانگیخت .

من ازهمان آغاز، متوجه شدم که رسیدن به آرمانهای او ، که ابعاد« فراتاریخی» داشت ، نیاز به تفکرمستقل ایرانیان دارد که ازسرچشمه فرهنگ خود ایران جوشیده باشد .

ازآن پس ، من ، سرمایه عمرم را هزینه کردم تا کاری را که مصدق درگستره سیاست واقتصاد آغازکرده بود ، درگستره فلسفه وفرهنگ ادامه بدهم .  تحصیلات من در دانشگاههای مختلف آلمان در بخشهای فلسفه وعلوم اجتماعی ودینی و سیاسی ، مرا به این نکته رسانید که تفکرمستقل و آزاد ایرانیان ، فقط وفقط برپایه فرهنگ اصیل ایران ممکنست .

ازافکار غرب وشرق با ید انگیخته به آفرینندگی درفرهنگ خود شد . وگرنه با « کپیه کردن ازغرب » ، به استقلال خود که بیش از استقلال سیاسی است ، نخواهیم رسید . استقلال حقیقی ما ، دراستقلال فرهنگی ماست .

من درپژوهشهایم که دهه ها ازعمرم را صرف آن کردم ، متوجه شدم که فرهنگ اصیل ایران ، در باززائی ایران ، همان نقشی را بازی خواهد کرد ، که فرهنگ یونان در غرب کرده است .  ما باید درفرهنگ خود ، باز زائیده بشویم .

با پیمودن راههای دراز وسرگشتگی درپیچ وخمها واشتباهات وتصحیحات فراوان ، متوجه شدم که « فرهنگ اصیل ایران » ، غیر از« تئولوژی زرتشتی » وغیر از « آموزه خود زرتشت » است . و آنچه ما درآثارومنابع بجای مانده داریم ، روایاتی است که از دیدگاه زرتشتی ازفرهنگ اصیل انجام پذیرفته است .

برای من بسیار دردناک بود که از زرتشت انتقادکنم ولی برای شناخت حقیقت وبزرگی ایران ، باید این سختدلی را داشت  . انتقاد ازاو ، مانند زخمگین کردن خودم بود . ازسوی دیگر، متوجه شدم که میان « تاریخ سیاسی ایران » و « فرهنگ مردمی ایران » ، ورطه ای بسیارژرف هست . با مطالعات د رتاریخ قدرتمداران ایران ، نمیتوان فرهنگ اصیل ایران که درست متضاد با آنست ، کشف کرد .  با شناخت این نکات بسیار مهم ، کوشیدم که در آغاز« معیارهائی » را بیابم که این متون ، برای انطباق دادن به آموزه زرتشت ، تحریف ومسخ شده است . همچنین آهسته آهسته  اختلافات آموزه خود زرتشت را بافرهنگ ایران ، یافتم .  ازاین راهست که میتوان اندیشه های زرتشت را فهمید . چون اندیشه های زرتشت ، رویاروی آن فرهنگ ، ودرمبارزه با آن فرهنگ ، به وجود آمده  وعبارت بندی شده است  .

با پیگیری این اندیشه ها ، آهسته آهسته ، دروازه بزرگی به فرهنگ باشکوه ومردمی ایران برایم بازشد که هرایرانی دربرخورد با آن ، گرفتار همان شگفت وناباوری میشود که خود من شده ام . من یقین دارم که ایران آینده ، بربنیاد این فرهنگ ، که فرهنگ آزادی وانسانیت وفردیت واجتماعیست ، به استقلال وشکوه وبزرگی نوینی خواهد رسید . این فرهنگ ، وارونه آنچه پنداشته میشود ، ناسیونالیست نیست، بلکه یک فرهنگ جهانیست ، ومنشور کورش کبیر، فقط رد پائی ازاین آرمانهای مردمی  میباشد .  من براین باورم که تنها با اتکاء به فرهنگ اصیل ایرانست که میتوان قدرت علمای دینی را درایران ، مهارکرد ، وگرنه روشنفکران ، با کاربرد چند اندیشه وام کرده از غرب ، باز ازنو شکست خواهند خورد ، و به دموکراسی ، دست نخواهند یافت . دموکراسی وحقوق بشر وسکولاریسم ، نیاز به یک فرهنگ مردمی دارد که زندگی اجتماعی وسیاسی و اقتصادی وحقوقی را برتصویری ازانسان بگذارد که خردانسان را اندازه حکومت بکند .

دموکراسی وسکولاریسم برپایه این اندیشه بنا میشود که انسان،  رابطه مستقیم با حقیقیت یا با خدا دارد. خودش میتواند مستقیما واقعیات را بشناسد وبه حقیقت برسد. ترجمه این سخن به اصطلاح دینی ، چیزی جزاین عبارت نیست که « ملت با خدا اینهمانی دارد» ، که درفرهنگ ایران درهمان  داستان سیمرغ ( ارتافرورد) بیان شده است که « سی تا مرغ  درجستجوی باهم ، سیمرغ میشوند ، یا به عبارت دیگر، هم خودشان شاه وهم خدا باهم میشوند» .
اینکه درانقلاب فرانسه گفته شد که صدای ملت، صدای خداست ، یک گفته شاعرانه و تمثیلی وتعارفی نبود ، بلکه بیان این آگاهبود تازه ازانسان واز اعتماد به خودش ونفی اعتماد به مراجع دینی وهمچنین نفی خدائی بود که ناتوان ازارتباط مستقیم با انسانست. ملت دربینش برای زندگی ، رابطه مستقیم با خدایاحقیقت دارد. این اعتماد ملت به خودش، آن چیزیست که استقلال وآزادی نامیده میشود . انقلاب حقیقی ، درست همین همآغوشی مستقیم خدا  با ملت ، وطرد هرگونه واسطه است . اینهمانی یاقتن ملت با خدا در دموکراسی و سکولاریسم، که بی نیازی ملت از رسول و خلیفه و اولوالامزو امام و ولایت فقیه میباشد ، سبب میشود که پرداختن خمس وزکات به هرکسی جزخود ملت، حرام وموقوف میگردد .ازاین پس پرداختن خمس وزکات  ومالیات به مراجع دینی ، بی حرمتی به ملت ونقص حق بنیادی ملت  است . ازاین پس، هرگونه حکومتی به نام «واسطه خدا برملت » ، ستم محض وشرک است ، چون سلب حق ملتست ، که ازاین پس ، خودش اینهمانی با خدا  یافته است

جوانمرد، کسیست که
قانون وامروشریعتی رانمی پذیرد
که جان وخردِانسانها رامیآزارد

جوانمرد،کسیست که
قانون وامروشریعتی را اجرا نمیکند
که جان وخردِانسانها رامیآزارد

جوانمرد!بیا تاجهان را به بدنسپریم
بدچیست؟ بد، آزردن ِجان وخرد هرانسانی، با قانون وامروشریعت وایدئولوژی یاهربینشیست

خدائی که بترساند وتهدیدکند، اهریمنست
مردم را تهدیدکردن وبوحشت انداختن، برترین آزار ِجان وخرداست
جوانمرد، جهان را، به شریعت وحکومتی نمی سپارد که برشالوده وحشت انگیزی بنا شده اشت

Der Westen ist bemüht, den Iran in eine Politik der „islamischen Reformation" zu drängen, als Ersatz für die einstige Strategie des sog. „Green Belts" - eines grünen Gürtels der Islamisierung, der in den 80ern als Bollwerk gegen den Kommunismus angestoßen werden sollte. Aber die jungen Menschen im Iran sind in Protest auf die Strasse gegangen für „ eine Renaissance  der ursprünglichen alten humanen Kultur des Iran „ , die jeder „ Islamischen Reformation"  widerspricht und viel menschlicher und glanzvoller ist als selbst  die griechische Kultur .
(Übersetzung: B.B.)

As  substitute for the former " Green Belt " strategy  the West tries to impose on Iran a religio-political  policy of an " Islamic Reformation " . But the recent protests of the Iranian people asked for a " Renaissance of the original ancient  humane Iranian culture" which stands in contrast  to any " Islamic Reformation "  and is  more humane and splendid  than even Greek culture . (translation: B.B.)

ازوبلاگ کندو
“نوشتارهای آقای جمالی یک شوک بزرگ برای جوانان ایرانزمین است که از اسلام بریده اند و دوست دارند با فرهنگ ایران باستان و نیاکان خودشان آشنا شوند” داریوش ایرانپور

نطری از بالاترین

پروفسور منوچهر جمالی بیش از چهل سال از عمر گرانقدر خود را صرف مطالعه و پژوهش بر روی شاهنامه فردوسی کرده است. او با ذهنی خلاق ضمن بیرون کشیدن گوهر های ناب از متن شاهنامه به افشاگری دکانداران دین ( موبدان زرتشتی / اسلامی ) پرداخته است. استاد جمالی در آثار خود ( بیش از صدها مقاله / کتاب و سخنرانی ) فرهنگ مسخ شده ایرانیان را از طریق پرداختن به تصاویر اسطوره ای ایرانزمین که در شاهنامه فردوسی و آثار بزرگان ادب و فرهنگ فارسی ( حافظ – مولوی – عطار و .. ) بازتاب داده شده است پیش روی خوانندگان ایرانی قرار می دهد تا مردمان ایران زمین با پرنسیپ های اصلی فرهنگ سیمرغی ( قداست جان، خرد ورزی؛ مهر ورزی و داد ) اشنا شوند. وظیفه هر ایرانی با شرف و آزادیخواه است که برای مقابله با توطئه سانسور و بایکوت اندیشه های استاد جمالی هر چه در توان دارد انجام دهند

استاد جمالی بسیار عزیزم

من هم با شادروان جمالزاده هم عقیده ام که کلاه افکار شما چند شماره برای سر روشنفکران ایران بزرگ است. این مطلب را در کتاب مستطاب " سیاه مشقها " یتان خواندم. البته می خواهم چند جمله هم بنده به فرمایشات شادروان جمالزاده اضافه کنم که
****
کلاه افکار شما مشکل اندازه شدن ندارد، کله های روشنفکران ما آخرین مدل کلاههای مذهبی و غربی را می پسندد چون به دزدیدن کلاه دیگران عادت کرده و خو گرفته اند.
****
روشنفکران ما کلاه افکار شما را که می نگرند، آن را صادره از فرهنگ ایران می پندارند ولی هر آنچه تولید فرهنگ ایرانی باشد، از دیدگاه آنها، قابل پوشیدن نیست چون کلاه فکری را از
غرب باید وارد کرد تا قابل پوشیدن باشد
****
روشنفکران ما کلاه افکار غرب را هم با کلاه مذهبی همزمان استعمال می کنند. در حقیقت یک کلاه گندیده مذهبی زیر کلاه غرب قرار داده اند و هر چه آن را می پوشند، نمی توانند فکری را به اندازه سرشان در بیاورند
****
با تشکر از شما و در ضمن دوستان فردوسی شناس عزیز ما، به جای تبدیل و تصحیح این نسخه های شاهنامه، و اتلاف پول مردم  و وقت عزیز خود ، امیدوارم یک روز همت کنند و تنها یک بیت از ابیات شاهنامه را بشکافند و آن را به مسائل سیاسی و فرهنگی کشور ارتباط دهند

مجموعه یکم گفتارهای کوتاه فلسفی دریک دیسک 
CD از استادمنوچهرجمالی، پنج یورو

مجموعه دوم گفتارهای کوتاه فلسفی دریک دیسک

You can order the compilations of the first and of the second series of talks on philosophy by Manuchehr Jamali on CD now. Both CD's contain an intruduction and 33 talks each. The price per CD (MP3) is 5 € or$6.00. Contact: mail [at] jamali [dot] info.

منابع ومآخذ پژوهشهایم (PDF)